PATELLA LUXATIE

De Russisch blauw staat bekend als een gezond ras met geen bekende erfelijke aandoeningen.
Maar helaas staat ook dit ras onder druk doordat mensen denken 'leuk een nestje te gaan fokken', zonder ooit een stamboom te hebben bestudeerd, zonder een mentor te hebben (gehad) en zonder enige kennis van erfelijkheidsleer.
Meer en meer duiken binnen de Russisch blauw (gelukkig nog) incidenteel aandoeningen in specifieke lijnen en bij specifieke catteries op, die blijk geven van gebruik van kwalitatief slecht basismateriaal en waarvan zieke kittens het gevolg zijn van desinteresse, gebrek aan tests van de ouderdieren, onkunde en geen kennis van de gebruikte bloedlijnen.
Iedereen die fokt, weet dat niet alles is te voorspellen. Ook bij mensen is nog veel onbekend en duiken nog aandoeningen op die zo zeldzaam zijn, dat ze niet zijn gedocumenteerd. 
Genetica is ingewikkeld en vaak komen dingen aan het licht pas nadat de eerste problemen de kop zijn opgestoken.

Dit gold ook voor een kater die ik heb gefokt, Mithrim Celeborn.
Zijn verhaal heb ik al meermalen verteld, maar ik zal het nu nog een keer vertellen, in de hoop dat dit een leerschool zal zijn voor iedereen die dit leest. 
In mijn cattery gebruik ik voornamelijk Engels gefokte dieren. Dit betekent dat de ouders/voorouders door Engelse fokkers zijn gefokt en onder meer naar Nederland zijn geexporteerd. De bloedlijnen van deze katten zijn bekend tot meer dan 10 generaties terug. In een van mijn (ex-) fokdieren zit ook een scheut Australisch bloed en ook dat is, via een omweg, terug te herleiden naar Engelse catteries.
Kortom, er is veel geregistreerd en veel bekend.

Een van mijn poezen was toe aan een nest en ik heb destijds contact opgenomen met de Engelse fokster van de vader van mijn B-nest en die de door mij gefokte nestbroer van de poes in bezit heeft als dekkater. Ik heb haar een tweetal opties voorgelegd voor een dekking van voor mij beschikbare katers met Engelse stambomen. Zij heeft toen een van de katers geadviseerd, ook al zou het inteeltpercentage daarmee hoog uitvallen (maar binnen de grenzen van wat de GCCF hanteert). Mij was niets bekend over ziekten en/of aandoeningen in de lijnen die de katten voerden, anders had ik deze combinatie niet gemaakt. Ik durfde daarom het risico wel aan om een nest te fokken.

De combinatie heeft het C nest opgeleverd. Vier kittens, twee katertjes, twee poesjes. De eigenaresse van de vader van het C nest wilde graag een van de katers kopen als voortzetting van de lijn van het vaderdier en Celeborn werd door haar aangekocht. De andere broer en een zus zijn als huisdier naar particulieren gegaan en een zus van Celeborn, Celebrindal, heb ik zelf gehouden.

Van Celeborn zijn carriere als dekkater heb ik niet veel gehoord, behalve dan geluiden van derden, die aangaven dat hij veel poezen aangeboden kreeg en in korte tijd ook veel nesten heeft voortgebracht. Omdat Celeborn veel sproeide (net als zijn vader en zijn opa aan moeders kant), wilde de toenmalige eigenaresse graag van hem af. Ik heb hem teruggekocht en vrijwel direct chemisch laten castreren. Hij had toen al een aantal nesten van rond zes maanden oud en ik kreeg van zijn toenmalige eigenaresse al af en toe een signaal dat er 'een kitten iets met de knietjes' had. Uiteindelijk was het duidelijk dat er iets niet goed zat en heb ik aangegeven dat ik dan moest weten welke poezen hij had gedekt, om uit te kunnen zoeken wat er aan de hand zou kunnen zijn. Het heeft bemiddeling van weer een andere fokker nodig gehad om alle stambomen van de poezen te krijgen die Celeborn had gedekt en die daadwerkelijk hadden geleid tot nesten. Ik heb de stamboom van Celeborn erbij gepakt en van de poezen en omdat ik door had gekregen welke nesten aangedaan waren, kon ik gaan zoeken naar gemene delers. En die waren er, jammer genoeg. Het was bewezen dat Celeborn in combinatie met specifieke poezen kittens met patella luxatie heeft opgeleverd.

 

 

Er waren ook nesten die helemaal niet waren aangedaan en dit waren de combinaties met poezen die geen gemeenschappelijke voorouder deelden met Celeborn. Dit bevestigde ook nog eens, dat sprake moest zijn van een erfelijke factor.
Een nest met een enkel kitten bleek ook aangedaan. Maar deze cattery in Den Bosch gebruikt een fokpoes uit een cattery die zoveel ziekten en aandoeningen heeft voortgebracht, waaronder ook bewezen patella luxatie in Nebelungen, dat ik zeker niet verbaasd was over de melding dat ook dat enkele kitten een lichte mate van patella luxatie had. Het is te hopen dat deze poes met beleid verder wordt ingezet voor de fok, want net als Celeborn is zij drager.
Geen van mijn katten lijdt aan patella luxatie, noch hun nakomelingen.

Ik was dus na de meldingen via de voormalige eigenaresse stomverbaasd dat zij als dekkatereigenaar die de stambomen van de poezen perse erbij wilde hebben, dekkingen toe heeft gestaan aan nichten van Celeborn, terwijl hij zelf al hoog in inteeltpercentage zat. Ik vroeg me oprecht af wat het nut dan was om de stambomen erbij te vragen als toch elke poes die werd aangeboden, toegelaten werd, als er niet met beleid en visie werd gefokt.
Uiteraard hadden de eigenaren van de fokpoezen ook een verantwoordelijkheid om na te gaan of de kater wel goed zou passen bij de poes en in veel gevallen heb ik gedacht dat mensen vooral dachten: 'Kijk, een leuke nieuwe kater, laten we die maar nemen'. En zo geschiedde, kennelijk zonder inteeltberekeningen of gewoon, door het vergelijken van de stambomen. Ongelooflijk.

Hoe dan ook, de stambomen heb ik naast elkaar gelegd en heb toen aangekruisd welke namen gemeenschappelijk waren en zo kwam ik op 1 specifieke lijn uit. Ik zal de naam niet noemen, mocht u geinteresseerd zijn, dan kunt u mij een mail sturen. Tot vier generaties terug (dus wat op het papier staat) kon ik terug vinden wat de vroegste gemeenschappelijke voorouders moest zijn. Ik heb daarna de stambomen voorgelegd aan een vriendin van mij, mw. A.A. Font Freide, MSc en zij heeft die gemeenschappelijke voorouder nog met drie generaties verder terug kunnen herleiden.
Dus een gemeenschappelijke voorouder in zowel de vader- als de moederlijn, omdat de aandoening van beide kanten komt. En in dit geval bleek de uitkomst nog heel bijzonder, omdat patella luxatie een ziekte is die op meer genen zit dan slechts 1 en dan is het nog een tombola om het zo te krijgen dat die beide genen waar de fout in zit, bij elkaar komen in een kitten.
Maar in dit specifieke geval kunnen we met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid concluderen dat het zo is. Voor alle geboren kittens met patella luxatie en die geopereerd moesten worden een afschuwelijke uitkomst en voor de kitteneigenaren helemaal. Uiteraard is Celeborn gecastreerd.

Celebrindal is niet gesteriliseerd en ik ben van plan om met haar te fokken. Waarom? Ten eerste is het een ontzettend mooi poesje, ten tweede is als gevolg van het feit dat Celeborn bewezen drager is van het nest, de kans dat zij ook drager is, teruggebracht naar 12,5%. En ten derde, mijn eigen nieuwe dekkater Babushkablue Batman is volledig onverwant aan mijn fokpoezen.

 


Voor een wat eenvoudig inzicht de volgende tabel:

   X Vrij Drager Lijder
Vrij 100% vrij

 50% vrij

 50% drager

 100% drager
Drager 50% vrij
 50% drager
 25% vrij
 50% drager
 25% lijder
 50% drager
 50% lijder

Lijder

 

 100% drager

 50% drager

 50% lijder 

 100% lijder

Bovenstaand schemaatje is te eenvoudig om ziekten en aandoeningen die polygenetisch (dus die op meer genen zitten) te duiden, maar in het geval van Celeborn en de aan hem verwante poezen past dit weer wel. 

Over patella luxatie is het volgende nog te zeggen, met dank aan mw. A. Font Freide.

"De patella luxatie is een aangeboren afwijking die polygenetisch overerft. Er kunnen ook andere oorzaken zijn, zoals overgewicht, verkeerde beweging of een ongeluk. Het is nog niet duidelijk welke erfelijke componenten allemaal meespelen bij de vererving van patella luxatie, wel is duidelijk dat het erfelijk is (I. Eplattenier 2002-I). Er is een kleine associatie gevonden tussen patella luxatie en heupdysplasie bij de kat (I. Eplattenier and Montavon 2002-II, Mc Laughlin 2002). Er gaan ook stemmen op dat patella luxatie bij katten niet erfelijk zou zijn. Duzgun (2005) vond de aangeboren patella luxatie niet terug bij de nakomelingen van lijders aan patella luxatie."

Ingewikkeld, zeker ook omdat tot nu toe alleen nog klinisch te testen is op het al dan niet lijden aan patella luxatie. Oftewel de kat moet fysiek worden onderzocht. Dat toont dan aan of de kat niet of in meerdere of mindere mate lijdt aan patella luxatie en zegt dus nog niets over (de mate van) erfelijkheid. Er is tot op heden geen DNA onderzoek mogelijk, juist omdat de ziekte zich op meerdere genen kan verbergen. 
 
Ik hoop dat ik u met deze informatie wat inzicht hebt weten te verschaffen over patella luxatie. Door deze geschiedenis waarbij een van mijn fokproducten bij is betrokken (en waar ik part noch deel aan heb), is inmiddels een smakeloze discussie gestart door zogeheten fokkers, met als doel af te leiden van de discussie waar het echt over moet gaan, namelijk het voorkomen en uitbannen van patella luxatie binnen het ras Russisch Blauw en inmiddels ook de Nebelung. Maar helaas prevaleert bij deze fokkers niet de verbetering van het ras, maar vooral het verdienen van geld en in sommige gevallen zelfs het maken van winst over de ruggen van onschuldige kittens en kittenkopers. 

Cattery Mithrim
info@catterymithrim.nl